Vendo asentamentos coma os Castros de Neixón, ou coma os Castros de Baroña, é doado afirmar que no Campo, último recuncho lambido polo mar de Cabo de Cruz, existisen asentamentos castrexos. Pois esta xente buscaba lugares altos rodeados de mar para poder defenderse, e tamén ter así un sustento alimenticio como é o marisco e o peixe das nosas rías.
Como se pode apreciar, as construccións eran circulares feitas en pedra e
cubertas cun tellado de palla axudado con bigas de madeira para poder darlle forma a unha edificación que hoxe en día dista bastante da arquitectura da Idade Moderna.

A actividade arqueolóxica destes castros data do ano 1984 por parte do profesor Vázquez Varela. Sería sete anos despois en 1991 cando o arqueólogo A. Concheiro comeza unhas escavacións atopando materiais cerámicos, restos de mamíferos coma ovellas e cabuxas, cans e algún que outro animal doméstico que facían deste lugar un fogar para os ancestros castrexos. Tamén se atoparon restos de mariscos coma mexillóns, ameixas e incluso ostras, xa que as xentes dos castros alimentábanse deste tipo de especies.

Entre as pezas descubridas atopamos ferramentas coma punzóns feitos de osos de animais, agullas e incluso peines que facían que aqueles homes e mulleres estivesen tamén guapos para as súas ocasións.

Tamén cabe destacar os restos cerámicos que tras varios estudos realizados, podemos concretar que datan dos séculos IV, ata o I antes de Cristo, que se corresponden coas fases Media e Final da evolución cerámica da cultura castrexa.

Entre o ano 1991 e o ano 1994, lévanse a cabo unhas excavacións baixo o mandato do arqueólogo Concheiro que nos mostra tamén a secuencia ocupacional iniciada nos primeiros chanzos da Idade do Ferro perdurando así ata a época dos romanos.

Na actualidade, estes castros atópanse nun estado de conservación visible, xa que están rodeados de edificacións particulares, debaixo das cales, é posible que haxa máis restos das nosas orixes.

Os responsables de Agamar mostraron o seu apoio ás mariscadoras de a pé da confraría de Cabo de Cruz, dado que están sendo «insultadas» polo vicepresidente do pósito. Os feitos xa foron postos en coñecemento da Garda Civil, así coma os danos materiais causados en diversos vehículos das traballadoras. O que a Asociación de Mariscadores de Galiza pide é protección para estas socias.

Por outra banda, José Ramón Yáñez, vicepresidente da entidade mariscadora nega as acusacións de Agamar e sinalou que non insultou a ninguén. Mesmo foi máis aló interpoñendo unha denuncia na Garda Civil polo acoso do persoal de Agamar e por uns danos que uns descoñecidos lle provocaron no seu coche.

A presidenta de Agamar, Natalia Laíño indicou que dende a súa institución poñen tódolos medios precisos para respaldar xudicialmente ós mariscadores. Dende esta asociación fan un chamamento a entidades e organismos públicos (Consellería do Mar, xunta xeral do pósito crucense e forzas de seguridade) para aclarar tódalas responsabilidades que caben no seo da confraría de Cabo de Cruz ante esta situación.

Dado que o problema xa non é de agora, a asociación Agamar insta en protexer ós productores de bivalvo crucenses, xa que o problema deriva das reivindicacións das mariscadoras con respecto ás vixilancias nocturnas nas praias.

Eran consecuente a preocupación do rexidor local, Xosé Deira, ante as previsións das obras no novo porto de Cabo de Cruz. Apalabrados están ó pé duns cinco millóns de euros que Portos de Galicia pretende destinar ás obras, pero segundo os documentos firmados hai unha cantidade máis baixa. O alcalde mostra un fío de preocupación porque eses cartos se invirtan realmente este ano en Cabo de Cruz e así llo fixo saber a Álvarez Campaña (presidente de Portos).

Dende a entidade da Xunta afirmaron que aínda que non estean escritos tales cartos, dan a súa palabra para cumprilo acordado, posto que neste ano tampouco se acordou unha cifra e fixéronse obras con cartos non orzamentados. Por outra banda, o tenente alcalde Ares, mostrouse un tanto máis confiado na inversión, tras afirmar que: «Estes cinco millóns do 2011 non están reflectidos nos orzamentos, pero confío no compromiso que acadou con este goberno local o presidente de Portos de Galicia e espero que se cumpra o cronograma que nos deixaron».

En fin, baseándonos na confianza da palabra dos dirixentes da Xunta, agardamos que neste novo ano 2011 se acaden os obxectivos en Cabo de Cruz e que teñan unha cifra de cinco millóns. Por outra banda, o que se destinou nun principio a esta macroobra foron 23,1 millóns de euros, dos cales 12 xa se invertiron no ano 2010, 5 neste novo ano e quedando así para o treito final os 6,1 millóns restantes.

Este ano tocará ordenar os pantaláns para barcos de pesca e marisqueo e no último ano da obra serán as instalacións náutico-deportivas as que concluirán a inversión. O prazo estipulado polos técnicos é que no mes de xullo do ano 2012 xa poidamos contar cun novo porto tal e como prometera o actual goberno na chegada ó poder.

Onte achegáronse un grupo de mariscadores e mariscadoras de Cabo de Cruz á delegación da Consellería do Mar de Ribeira onde a frase máis pronunciada foi: «Xa está armada». Segundo os traballadores, os dirixentes do pósito local, negáronse a deixalos traballar porque segundo eles, hoxe facía mal tempo. Cando «todos e todas fomos mariscar en días con moito peor tempo ca hoxe», afirmaba unha das mariscadoras. Pero isto xa ven duns días atrás nos que varios mariscadores se negaron a facer tarefas de vixilancia nocturna, e foron abalados por AGAMAR, dende a delegación de Boiro.

Primeiramente, os mariscadores non fixeron caso ás indicacións dun portavoz da confraría, pero acto seguido deixaron o marisco no mar e viñéronse para terra por mor de posibles sancións. A cousa non quedou ahí, cando as traballadoras se achegaron a Ribeira para poñer a dita queixa por esta incómoda situación. Estes «únicamente obedecen a represalias por non querer vixiar de noite», subliñaba a xente.

Foi un delegado territorial da Consellería do Mar o que escoitou as queixas das mariscadoras ante o respaldo xa dende fai uns días de Natalia Laíño e de Manuel Maneiro, dirixentes da Asociación Galega de Mariscadores en Boiro. E foi a mesma Natalia a que informou da xuntanza no seo de traballadoras, indicando que «podedes ir a traballar, pois está posto así no plan de explotación. O día de hoxe, aínda que non forades aos areais, computa o mesmo a efectos de permex».

Este permiso de marisqueo, foi pedido por escrito para presentar na Confraría, pero algúns temían que estivese pechada e así non poder tratar o tema aquí en Cabo de Cruz. Pero o que máis incomodou ós productores foi a excusa do pósito para botalos do areal: «había temporal, cando se pode ver que o mar está en calma». O malestar é palpábel no seo de mariscadoras, posto que perder un día de traballo non é unha broma e para máis nestes tempos que corren.

Pero segundo as afirmacións da presidenta de AGAMAR: «Neste caso temos á Xunta da nosa parte, porque o que fixeron non é legal. Os nosos asesores xurídicos van estudar o caso e si é posible, reclamaremos a xornada perdida ante os tribunais». Tralas afirmacións dunha das mariscadoras sobre o tema das vixilancias nocturnas: «eles mesmos denunciaron na prensa que os furtivos eran agresivos». Por último, dirixíndose ó resto de compañeiros díxolles que «O poder téndelo vós, usádeo para o voso proveito».

Unha situación desagradable para todos e todas, posto que cousas que se poden resolver dun xeito cordial e civilizado, non teñen porque «chegar a estes extremos de deixar á xente sen traballar por unha tontería». Estas eran tamén palabras dunha mariscadora que estaba un tanto ofuscada ante tal percal.

Foto de Simón Balvís

Como se pode observar na imaxe, estas augas presentan unha cor branca moi distinta á do caudal que debería de ofrecer este río ó seu paso por Barraña. Unha vez máis, os veciños deron a voz de alarma voltando así a poñer en mans do concello esta desagradable situación. Dende a entidade local sinalan que se trata de casos illados, pero segundo as queixas veciñais indican que estes vertidos xa se levan producindo con frecuencia.

As alarmas saltaron onte ó mediodía cando nunha pasarela ó pé do polideportivo municipal, se podía contemplar esta imaxe, e porque no retrato non se presenta, pero tamén se desprendía un desagradable cheiro. Os veciños tamén indican que case con toda probabilidade esta porquería procede da rede de saneamento.

Pero a voz do concello chegou da man de Ares que indicou que se podería relacionar co saturamento do bombeo da rede de alcantarillado debido ás fortes choivas que caeron na comarca estes días. Relacionou tamén as obras no alcantarillado de Barraña e mesmo afirmou que cando a obra estea lista «este tipo de situacións non se volverán producir».

Asimesmo tamén explicou que o proxecto que se está a executar en Barraña e que obrigou a levantar parte do paseo marítimo para retranquealas canalizacións do alcantarillado e retirara varias tubaxes da praia, será ampliado de modo que tamén se actúe na zona afectada polo río Breiro. Non estaba previsto actuar nesta zona, pero debido á cantidade de tuberías que hai neste punto, vaise a modificar o trazado das canalizacións para evitar novos vertidos.

Como o saneamento do concello de Boiro non é separativo ó 100% na súa extensión, é o que provoca que cando chove con intensidade, os pozos de bombeo acaben por botar por fóra e isto explica a razón pola que os veciños afirmaban que o de onte non foi un caso illado. Tamén preto do antigo muelle de Chouza se teñen producido algún tipo de verteduras ó mar coa consecuente queixa dos mariscadores ó respecto.

Dende o colectivo veciñal, agardan que canto antes se lle dea unha rápida solución a este tipo de problemas, pois é algo negativo para Boiro ver un vertido nun río, e que por enriba desprende cheiro. A parte disto, as autoridades locais, sabedoras do asunto, non dubidan en zanxalo problema canto antes e da maneira máis efectiva para que casos coma este non se volvan a repetir.

Foto de Dani Gestoso

A xa anunciada desaparición dos Grupos Municipais de Intervención Rápida (GRUMIR) naqueles concellos nos que existe un parque de bombeiros, fai que a Asociación de Veciños de Cabo de Cruz, A Unión, mostre o seu apoio á permanencia deste colectivo. Manifestando así mostras de apoio e tamén un respaldo á continuidade destes grupos.

Foron moitas as xuntanzas nas que a directiva da Unión tratou o asunto dos Grumir, e como ben indicaba o seu presidente, que os equipos de emerxencias do Barbanza contan con «todo o noso apoio», recalcaba Benigno Sánchez. E explicou tamén que: «Nós o que nos preguntamos é quen fará as tarefas que agora desenvolven estes traballadores cando eles xa non estean», subliñou o presidente.

Sánchez afirmou que a labor que levan a cabo estes grupos e colectivos «é un traballo que se ve a diario, non é un servizo que se poida suprimir». E por poñer algún exemplo, falou das diversas actuacións recollidas nas que o Grumir tivo que intervir en Cabo de Cruz cada inverno debido ás fortes rachas de vento e ós diversos temporais que descargaron na nosa vila. Na súa verdadeira opinión: «Eles prestan moitos servizos, e se non os fan eles, alguén terá que desempeñar esas funcións. Se eles funcionan ben, no se entende que queiran suprimilos», afirmaba Benigno.

É un dos proxectos sobre Cabo de Cruz, dos que máis se falou no concello de Boiro ata os días de hoxe para tratar de renovar o abastecemento de auga potable que nos chega a Cabo de Cruz e que en moitas ocasións é escaso e ineficiente. Pero Augas de Galicia, co actual goberno da Xunta ó cargo, négase a continuar coa subvención que había para darlle continuidade a este proxecto. Despois disto, os prazos que estaban fixados dende un primeiro momento serán botados por terra tras esta nova que chega dende arriba.

O concello de Boiro petou varias veces na porta da Administración para tratar de rematar esta obra cando estaba previsto e deixar así un servizo fundamental para Cabo de Cruz listo e funcionando correctamente. Ó parecer, o anterior goberno da Xunta comprometérase a asumir esta obra, pero coa chegada da crise e dun novo goberno, o executivo galego di que a obra non poderá ter lugar ata o 2012.

Os ediles boirenses, Juan Jesús Ares e mais Xoán León xuntáronse co presidente actual de Augas de Galicia, Francisco Méndez para tratar esta cuestión. Pero a resposta foi concisa por parte do dirixente da Xunta sinalando que será imposible acometer a obra durante o exercicio do 2011, co cal os crucenses teremos que agardar como mínimo ata o ano 2012 para ter un servizo de augas digno do primeiro mundo. Ares afirmou que non ten sentido facer a primeira fase da obra sen poder facer agora a segunda, tras unha decepción por parte de Augas de Galicia.

Concretamente, a actuación do goberno de Boiro era destinar preto dun medio millón de euros para tratar de renovar e reforzar a tubería que manda auga para Cabo de Cruz, pois son numerosas as veces que esta rompe deixándonos desabastecidos por completo. É tanto que nun mes, esta tubaxe chegou a romper ata tres veces.

Unha vez máis, quedamos no vagón de cola en canto a servizos básicos negados polos dirixentes da Xunta que nos negan algo fundamental como é un servizo de auga potable digno dunha vila como é Cabo de Cruz.

Foto de C. Queijeiro

«Son bastantes as que se negan a vixiar». Estas eran as palabras de Ermitas Pérez, presidenta da agrupación dos mariscadores de a pé da confraría de Cabo de Cruz. A responsable deste colectivo é taxante en canto ó cumprimento das normas, pois «as que incumpran a normativa, serán sancionadas», xa que «non imos permitir esta situación», afirmaba Ermitas.

Tamén foi esta dirixente a que lle reprochou a Natalia Laíño, presidenta de Agamar que mire «polas súas afiliadas, pois aquí solo ten trinta». Xa que ó parecer as palabras da responsable Laíño non sentaron nada ben no seo da confraría estes días. Segundo Pérez, hai unha mariscadora que leva pouco tempo no pósito crucense que se adica a ir polas casas a recoller firmas e a facer xuntanzas clandestinas no Centro Social de Boiro. Pero aínda así, sinala que de 180 mariscadoras, son só 30 as afiliadas con Agamar.

Sen dúbida, as palabras da vicepatroa da confraría de Cabo de Cruz son moi claras: «Os mariscadores teñen a obriga de facer labores de vixía, de semicultivo e tamén están obrigados a limpar as praias, e todo iso está ademais no réxime interno da agrupación, e todos aqueles que non o cumpran, serán sancionados». E estes «feitos son postos en coñecemento da Consellería do Mar que é a encargada de abrir os expedientes», suliñaba Ermitas.

Nos estatutos da confraría hai unhas normas que indican que «non ir a vixiar a primeira vez, é leve. A segunda é grave e a terceira moi grave, que pode incluír a súa expulsión da agrupación». Polo que as críticas ó grupo de mariscadoras que se negan a vixiar son claras, xa que como Pérez ben di, estas mariscadoras son «xente de ir á praia e encher caldeiros e cobrar as nóminas, pero teñen que saber que hai obrigas que deben cumprir e entre elas están as vixilancias».

A responsable indica que van chegar a onde faga falla para resolver este caso, e que non se descarta a vía xudicial, pois segundo Ermitas: «a lei está da nosa parte, pois é de obrigado cumprimento facer as vixilancias».

Foto de C.Queijeiro

Para a maioría dos cancros que non son melanomas, esta máquina innovadora pode ser a solución a moitos pacientes que cada día pasan polas consultas de dermatoloxía do Hospital do Barbanza. Chegou fai pouco, pero xa se está a empregar nalgún que outro paciente, para tratar así o cancro de pel. Este tipo de enfermidade dase moito nos traballadores do mar coma mariscadores ou mariñeiros pola súa prolongada exposición ó sol.

Dicir tamén que en Santiago só existe no Hospital de Conxo e que a nivel galego non son moitos os centros que contan con este tipo de tecnoloxía. Aínda que en moitos lugares de Estado xa se estaba a empregar este tipo de terapia, aquí aínda chega ben a tempo, pois hai médicos que afirman que cada día ven nas súas consultas a algún paciente que podería ser tratado con este tipo de método.

Na intervención o que se fai é aplicar unha crema fotosensibilizante que actuará na zona afectada nun período dunhas tres horas, pero a exposición a este trebello será tan só duns dez minutos de reloxo. Neste pouco tempo, o foco de luz que sae da máquina vai eliminando as células tumorais pouco a pouco e deixando así as células sans no paciente. A efectividade de curación, segundo un estudo é do 90%, case nada contando que a xente da comarca se adica principalmente as tarefas do mar.

Todo un avance tecnolóxico que chega a Galicia para tratar ós galegos e galegas, pero «coma sempre aquí todo chega con retraso» segundo afirmaba un paciente do Hospital de Oleiros. Pero os máis optimistas recibían con entusiasmo esta grande nova que ante un caso de desgracia como é un cancro, «ter estas alternativas sempre che tranquiliza un pouco máis á hora de afrontala enfermidade», afirmaba un dos enfermos.

Foto de S. Balvís

Na confraría de Cabo de Cruz, as cousas non andan ben pola negativa de que un grupo de mariscadores se negan a ter que vixiar as praias polas noites. Os directivos da entidade crucense e algún que outro mariscador están molestos por esta situación e por iso puxeron a cuestión na Agrupación Galega de Mariscadores (Agamar). A súa responsable en Boiro, Natalia Laíño sinala que os traballadores non teñen obriga de vixiar, pero pola contra, Carmelo dixo que «o que non vaia será multado».

A postura conta, segundo Agamar coa oposición da meirande parte dos mariscadores de a pé, a cal «se manifestou nunha decisión soberana adoptada en xuño do 2008 e que, debido á actitude autoritaria e inxustificada de impedir o seu voto suspendendo pola súa propia vontade a sesión do pasado 25 de outubro, non se puido ratificar, tal e como estaba previsto que fora por amplísima maioría».

Malia «unánime desaprobación dos mariscadores, a xunta xeral aprobou un plan ilegal e prexudicial para as mariscadoras ao obrigalas a realizar unha labor, as gardas nocturnas, que supoñen un grave risco e un atentado manifesto á integridade física destas traballadoras, que se atopan absolutamente desprotexidas e pode ser obxecto de ataques violentos polos furtivos, tal e como se vén producindo nos últimos tempos», argumenta Laíño.

A responsable boirense de Agamar afirma que ante a postura «antidemocrática e irrespectuosa do patrón maior e da presidenta dos mariscadores, e que son coñecidas pola Consellaría do Mar, a nosa asociación e as súas afiliadas neste pósito, iniciará todas as accións legais de presión, administrativas e xudiciais para imposibilitar que se consume unha decisión tan disparatada e abusiva por parte da xunta xeral, promovida polo patrón maior e a presidenta do colectivo, en contra dos dereitos fundamentais dos mariscadores de a pé, os cales non contan con ningún tipo de titulación ou preparación para facer fronte a tales riscos extremos», explica Natalia.

Para a directiva de Agamar, as tarefas de vixilancia nos areais, teñen que ser asumidas únicamente polas forzas de seguridade do Estado, empresas de seguridade privada ou ben por persoal de seguridade habilitado para tales fins. Contratado sempre polas propias confrarías e subvencionados pola Consellaría do Mar.

As reprimendas de Agamar e do grupo de mariscadores que se opoñen a vixiar, non lle preocupan nin o máis mínimo ó patrón maior, Carmelo Vidal e neste sentido, o responsable da confraría de Cabo de Cruz teno claro: «O que non queira ir, que non vaia», pero o que se quede na casa terá que «pagar as sancións correspondentes», sinalou o patrón maior da entidade.

A Confraría de Cabo de Cruz impídelles traballar ós mariscadores

Onte achegáronse un grupo de mariscadores e mariscadoras de Cabo de Cruz á delegación da Con ...

A navalla chega a mans do marisqueo en Cabo de Cruz

  Para favorecer ó aumento e tallaxe dos nosos recursos naturais, os mariscadores crucenses i ...